ตำนานแม่โจ้ 36

ศาลเจ้าแม่โจ้

ประวัติการสร้างศาลเจ้าแม่โจ้

            ไม่ปรากฏแน่ชัดว่าศาลเจ้าแม่โจ้นั้นได้สร้างมาเมื่อปี พ.ศ.อะไร แต่มีการสันนิฐานได้มีการสร้างศาลเจ้าแม่โจ้ตั้งแต่สมัยคุณพระช่วงฯ เพื่อเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจของคนภายในแม่โจ้ หรือว่าจะมีการสร้างศาลขึ้นมา ในปี พ.ศ. 2499 เนื่องมาจากในช่วงนั้นนักเรียนแม่โจ้มีเหตุการณ์ต่างเกิดขึ้น

สันนิฐานว่า ที่มีการเรียกชื่อศาลนี้ว่า “ศาลเจ้าแม่โจ้” เนื่องมาจากคนที่ทำพิธีกรรมในครั้งแรกนั้นได้เรียกว่า “ศาลเจ้า   แม่โจ้” หรือ “ศาล  เจ้าแม่โจ้” คนจึงเรียกต่อๆ กันมาว่าเป็น “ศาลเจ้าแม่โจ้”

ชื่อของท่านก็มีการเรียกต่อกันมาว่า “เจ้าแม่โจ้” (เดิมท่านชื่อ “ทับทิม” ซึ่งอาจจะเป็นองค์เดียวกับเจ้าแม่ทับทิมของจีนซึ่งมีชื่อว่า “ตังโป๋ยเต็งเหนี่ยง” หรือเปล่านั้น ไม่ทราบแน่ชัด และเรียกท่านว่า “เจ้าแม่โจ้” นั้น เป็นการเรียกชื่อของสถานที่ที่ตั้งอีกทีหนึ่ง

ศาลที่ตั้งขึ้นในปี  พ.ศ. 2499 นั้น เป็นศาลไม้ขนาดเล็ก มีขนาดเพียง 1 x 1 เมตร สูงจากพื้นถึงปลายหน้าจั่วประมาณ 1 เมตร ลักษณะตัวศาลนั้นมีหลังคาทรงหน้าจั่ว สีเขียว ปั้นลมสีแดงเสาสอบเข้าหากัน มีขายื่นออกมาลักษณะสอบ มีกาแลภายในศาล มีภาพวาดของเจ้าแม่ เป็นแผ่นไม้ลงสีแบบนางพระยา

ภาพที่เห็นนั้น เจ้าแม่สวยมาก บรรยากาศโดยรอบนั้นค่อนข้างวังเวง มีความเป็นป่าอยู่ค่อนข้างมาก รูปของเจ้าแม่นั้นได้มีการอัญเชิญมาจากกรุงเทพฯ และได้มาทำพิธีกรรมที่แม่โจ้นี้ และขอให้เจ้าแม่มาสถิตที่รูปนี้ โดยมีการสร้างที่อยู่ให้ท่าน

โดยรูปของเจ้าแม่นี้สันนิฐานว่า ผู้ประกอบพิธีกรรมในครั้งแรกนั้นสามารถมีจิตเห็นภาพของเจ้าแม่ได้โดยภาพที่เห็นนั้นเป็นภาพในจินตนาการ

ในปี พ.ศ. 2517 ได้มีการย้ายหันหน้าศาลกลับเข้ามาภายในสถาบันเนื่องจากในขณะนั้นได้มีเรื่องราวต่างๆ ที่ไม่เป็นมงคลเกิดขึ้นกับนักศึกษาอยู่บ่อยๆ และมีผู้ชำนาญการด้านจิตวิญญาณที่เป็นศิษย์เก่าแม่โจ้แนะนำ ให้หันหน้าศาลเจ้าแม่เข้ามาด้านภายในวิทยาลัย เพื่อให้เจ้าแม่ปกป้องรักษาคนภายในได้ และในการสร้างศาลครั้งแรกนั้นเป็นเพียงการอันเชิญเจ้าแม่มาสถิตในศาล ไม่ได้มีการขอให้ท่านปกปักรักษาคนที่อาศัยในเขตวิทยาลัย

ในการย้ายศาลและหันหน้าศาลมาทางวิทยาลัยครั้งนี้ ได้สร้างศาลขึ้นใหม่มีลักษณะใหญ่กว่าศาลเดิมเล็กน้อย ในการประกอบพิธีกรรมในครั้งนี้ จึงได้มีการประกอบพิธีบวงสรวงขอให้เจ้าแม่ท่านช่วยดุแลปกปักรักษาคนในแม่โจ้นี้ด้วย เรื่องราวต่างๆ ที่ไม่ดี ไม่เป็นมงคลก็ลดน้อยลงไป เนื่องจากบารมีของท่าน

มีหลายครั้งในหลายเหตุการณ์เจ้าแม่ท่านก็มาในนิมิตดลใจให้คนในแม่โจ้ได้พบกับสิ่งดีงาม สิ่งที่ถูกต้อง

ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2521 ได้มีการสร้างศาลใหม่มีขนาดกว้างขึ้นโดยชมรมศิษย์เก่าแม่โจ้รุ่น 20 เป็นผู้ดำเนินการสร้างถวายให้แก่เจ้าแม่ เพื่อให้ศาลของเจ้าแม่ดูสง่างาม มีบริเวณสักการะกว้างขึ้น เป็นอาคารถาวร และได้ปรับสภาพบริเวณโดยรอบให้สวยงามในต้นปี พ.ศ. 2522 บริเวณสร้างศาลใหม่ครั้งนี้ได้ย้ายเข้ามาด้านในประมาณ 4-5 เมตร เพราะกรมทางหลวงจะมีการขยายถนนเพิ่มเติม ส่วนศาลเดิมนั้นได้นำไปไว้ที่วัดแม่โจ้

***
(เรียบเรียงจาก (1)”ศาลเจ้าแม่โจ้” ปกใน  หนังสือ อนุสรณ์ 70 ปี แม่โจ้ จัดพิมพ์โดย สมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้ พ.ศ. 2547 และ (2) การอัญเชิญเจ้าแม่โจ้ จากศาลเดิมมายังศาลเจ้าแม่โจ้ใหม่ เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2521 หนังสือ อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ศาสตราจารย์ ดร.วิภาต บุญศรี วังซ้าย วันอาทิตย์ที่ 17 กุมภาพันธ์ 2528 หน้า 42)
***

จาก ปี พ.ศ. 2522 ศาลเจ้าแม่โจ้จากการจัดสร้างของศิษย์เก่าแม่โจ้ รุ่น 20 ได้มีการปรับภูมิทัศน์รอบๆบริเวณ เสมอมา แต่เนื่องจากสภาพการของสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป การขยายถนนของกรมทางหลวง การปรับทางเท้าของเทศบาลตำบลแม่โจ้ การเพิ่มอาคารเรียนและจำนวนนักศึกษามากขึ้น บริเวณสถานที่สำหรับใช้ประกอบพิธีกรรมที่ศาลเจ้าแม่โจ้ก็คับแคบลง

ในต้นปี พ.ศ 2551 มหาวิทยาลัยแม่โจ้จึงได้จัดเตรียมย้ายศาลเจ้าแม่โจ้ไปยังสถานที่ใหม่ ทางทิศใต้ของสถานที่เดิมประมาณ 200 เมตร อยู่ในบริเวณอุทยานกล้วยไม้ ด้านหน้าอาคารช่วงเกษตรศิลป อยู่กลางสระน้ำ  เหมาะสำหรับประกอบพิธีกรรมที่ต้องการบรรยากาศร่มรื่นเย็นสบาย
ได้มีการประกอบพิธีกรรมลงเสาเอกเมื่อวันเสาร์ที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2551 เวลา 0909 น. และกำหนดสร้างศาลเจ้าแม่โจ้แล้วเสร็จใน 120 วัน  สามารถจะใช้ประกอบพิธีกรรมในวันที่ 6 -7 มิถุนายน 2521 นี้ได้ งบประมาณการก่อสร้างจากศิษย์เก่าและผู้ศรัทธาวงเงิน 700,000 บาท

***
ออกอากาศรายการ “แม่โจ้เมื่อวันวาน”
วันเสาร์ที่ 19 มกราคม 2551

สงวน จันทร์ทะเล
ประธานประเพณี รุ่น 25
กรรมการที่ปรึกษาสมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้
ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์