ตำนานแม่โจ้ 36

ศาลเจ้าแม่โจ้

ประวัติการสร้างศาลเจ้าแม่โจ้
Updated: June 7, 2008

            ไม่ปรากฏแน่ชัดว่าศาลเจ้าแม่โจ้นั้นได้สร้างมาเมื่อปี พ.ศ.อะไร แต่มีการสันนิฐานได้มีการสร้างศาลเจ้าแม่โจ้ตั้งแต่สมัยคุณพระช่วงฯ เพื่อเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจของคนภายในแม่โจ้ หรือว่าจะมีการสร้างศาลขึ้นมา ในปี พ.ศ. 2499 เนื่องมาจากในช่วงนั้นนักเรียนแม่โจ้มีเหตุการณ์ต่างเกิดขึ้น

สันนิฐานว่า ที่มีการเรียกชื่อศาลนี้ว่า “ศาลเจ้าแม่โจ้” เนื่องมาจากคนที่ทำพิธีกรรมในครั้งแรกนั้นได้เรียกว่า “ศาลเจ้า   แม่โจ้” หรือ “ศาล  เจ้าแม่โจ้” คนจึงเรียกต่อๆ กันมาว่าเป็น “ศาลเจ้าแม่โจ้”
ชื่อของท่านก็มีการเรียกต่อกันมาว่า “เจ้าแม่โจ้” (เดิมท่านชื่อ “ทับทิม” ซึ่งอาจจะเป็นองค์เดียวกับเจ้าแม่ทับทิมของจีนซึ่งมีชื่อว่า “ตังโป๋ยเต็งเหนี่ยง” หรือเปล่านั้น ไม่ทราบแน่ชัด และเรียกท่านว่า “เจ้าแม่โจ้” นั้น เป็นการเรียกชื่อของสถานที่ที่ตั้งอีกทีหนึ่ง

ศาลที่ตั้งขึ้นในปี  พ.ศ. 2499 นั้น เป็นศาลไม้ขนาดเล็ก มีขนาดเพียง 1 x 1 เมตร สูงจากพื้นถึงปลายหน้าจั่วประมาณ 1 เมตร ลักษณะตัวศาลนั้นมีหลังคาทรงหน้าจั่ว สีเขียว ปั้นลมสีแดงเสาสอบเข้าหากัน มีขายื่นออกมาลักษณะสอบ มีกาแลภายในศาล มีภาพวาดของเจ้าแม่ ป็นแผ่นไม้ลงสีแบบนางพระยา

ภาพที่เห็นนั้น เจ้าแม่สวยมาก บรรยากาศโดยรอบนั้นค่อนข้างวังเวง มีความเป็นป่าอยู่ค่อนข้างมาก รูปของเจ้าแม่นั้นได้มีการอัญเชิญมาจากกรุงเทพฯ และได้มาทำพิธีกรรมที่แม่โจ้นี้ และขอให้เจ้าแม่มาสถิตที่รูปนี้ โดยมีการสร้างที่อยู่ให้ท่าน
โดยรูปของเจ้าแม่นี้สันนิฐานว่า ผู้ประกอบพิธีกรรมในครั้งแรกนั้นสามารถมีจิตเห็นภาพของเจ้าแม่ได้โดยภาพที่เห็นนั้นเป็นภาพในจินตนาการ

พ.ศ. 2499 หันหน้าออกไปด้านทิศตะวันตก ถนนสันทราย-พร้าว

พิธีเปลี่ยนทิศที่ตั้งศาลเจ้าแม่โจ้ วันที่ 21 กันยายน 2517 เวลา 05.30 น. ภาพโดย ผศ.ธนิต มะลิสุวรรณ

ในปี พ.ศ. 2517( วันที่ 21 กันยายน 2517 ภาพโดย ผศ.ธนิต มะลิ สุวรรณ)ได้มีการย้ายหันหน้าศาลกลับเข้ามาภายในสถาบันเนื่องจากในขณะนั้นได้มีเรื่องราวต่างๆ ที่ไม่เป็นมงคลเกิดขึ้นกับนักศึกษาอยู่บ่อยๆ และมีผู้ชำนาญการด้านจิตวิญญาณที่เป็นศิษย์เก่าแม่โจ้แนะนำ ให้หันหน้าศาลเจ้าแม่เข้ามาด้านภายในวิทยาลัย เพื่อให้เจ้าแม่ปกป้องรักษาคนภายในได้ และในการสร้างศาลครั้งแรกนั้นเป็นเพียงการอันเชิญเจ้าแม่มาสถิตในศาล ไม่ได้มีการขอให้ท่านปกปักรักษาคนที่อาศัยในเขตวิทยาลัย

ในการย้ายศาลและหันหน้าศาลมาทางวิทยาลัยครั้งนี้ ได้สร้างศาลขึ้นใหม่มีลักษณะใหญ่กว่าศาลเดิมเล็กน้อย ในการประกอบพิธีกรรมในครั้งนี้ จึงได้มีการประกอบพิธีบวงสรวงขอให้เจ้าแม่ท่านช่วยดุแลปกปักรักษาคนในแม่โจ้นี้ด้วย เรื่องราวต่างๆ ที่ไม่ดี ไม่เป็นมงคลก็ลดน้อยลงไป เนื่องจากบารมีของท่าน

มีหลายครั้งในหลายเหตุการณ์เจ้าแม่ท่านก็มาในนิมิตดลใจให้คนในแม่โจ้ได้พบกับสิ่งดีงาม สิ่งที่ถูกต้อง

ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2522 ได้มีการสร้างศาลใหม่มีขนาดกว้างขึ้นโดยชมรมศิษย์เก่าแม่โจ้รุ่น 20 เป็นผู้ดำเนินการสร้างถวายให้แก่เจ้าแม่ เพื่อให้ศาลของเจ้าแม่ดูสง่างาม มีบริเวณสักการะกว้างขึ้น เป็นอาคารถาวร และได้ปรับสภาพบริเวณโดยรอบให้สวยงาม บริเวณสร้างศาลใหม่ครั้งนี้ได้ย้ายเข้ามาด้านในประมาณ 4-5 เมตร เพราะกรมทางหลวงจะมีการขยายถนนเพิ่มเติม ส่วนศาลเดิมนั้นได้นำไปไว้ที่วัดแม่โจ้

***
(เรียบเรียงจาก (1)”ศาลเจ้าแม่โจ้” ปกใน  หนังสือ อนุสรณ์ 70 ปี แม่โจ้ จัดพิมพ์โดย สมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้ พ.ศ. 2547 และ (2) การอัญเชิญเจ้าแม่โจ้ จากศาลเดิมมายังศาลเจ้าแม่โจ้ใหม่ เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2522 หนังสือ อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ศาสตราจารย์ ดร.วิภาต บุญศรี วังซ้าย วันอาทิตย์ที่ 17 กุมภาพันธ์ 2528 หน้า 42)
***
จาก ปี พ.ศ. 2522 ศาลเจ้าแม่โจ้จากการจัดสร้างของศิษย์เก่าแม่โจ้ รุ่น 20 ได้มีการปรับภูมิทัศน์รอบๆบริเวณ เสมอมา แต่เนื่องจากสภาพการของสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป การขยายถนนของกรมทางหลวง การปรับทางเท้าของเทศบาลตำบลแม่โจ้ การเพิ่มอาคารเรียนและจำนวนนักศึกษามากขึ้น บริเวณสถานที่สำหรับใช้ประกอบพิธีกรรมที่ศาลเจ้าแม่โจ้ก็คับแคบลง

ในต้นปี พ.ศ 2551 มหาวิทยาลัยแม่โจ้จึงได้จัดเตรียมย้ายศาลเจ้าแม่โจ้ไปยังสถานที่ใหม่ ทางทิศใต้ของสถานที่เดิมประมาณ 200 เมตร อยู่ในบริเวณอุทยานกล้วยไม้ ด้านหน้าอาคารช่วงเกษตรศิลป อยู่กลางสระน้ำ  เหมาะสำหรับประกอบพิธีกรรมที่ต้องการบรรยากาศร่มรื่นเย็นสบาย
ได้มีการประกอบพิธีกรรมลงเสาเอกเมื่อวันเสาร์ที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2551 เวลา 0909 น. และกำหนดสร้างศาลเจ้าแม่โจ้แล้วเสร็จใน 120 วัน  สามารถจะใช้ประกอบพิธีกรรมในวันที่ 6 -7 มิถุนายน 2521 นี้ได้ งบประมาณการก่อสร้างจากศิษย์เก่าและผู้ศรัทธาวงเงิน 700,000 บาท
***
ออกอากาศรายการ “แม่โจ้เมื่อวันวาน”
วันเสาร์ที่ 19 มกราคม 2551
สงวน จันทร์ทะเล
ประธานประเพณี รุ่น 25
กรรมการที่ปรึกษาสมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้
ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์
**

ปรับปรุงล่าสุด วันที่ 31 พฤษภาคม 2551
และออกอากาศวันเสาร์ที่ 31 พฤษภาคม 2551