ตำนานแม่โจ้ ตอน 13

ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ (2)
Dr. Boonrawd Supa-Udomlerk

นักพัฒนาพื้นที่เกษตรที่สูงโครงการหลวง
และผู้บุกเบิกก่อสร้างโครงการมหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร

คณะอาจารย์จากแม่โจ้ได้อาสาสมัครไปช่วยงาน โครงการหลวงพัฒนาชาวเขาตามหมู่บ้านห่างไกลทั้งโดยทางรถยนต์และเฮลิคอปเตอร
์ในวันอาทิตย์เป็นประจำตั้งแต่ปี พ.ศ. 2513 เป็นต้นมา สมัยนั้นเรียกว่า โครงการหลวงพัฒนาชาวเขา มีชื่อเรียกอีกชื่อว่า โครงการเกษตรหลวงในพระบรมราชานุเคราะห์ และ ม.จ. ภีศเดช รัชนี ท่านทรงเรียกว่า โครงการหลวง ยุค 3 ม.
คือ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ แม่โจ้

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก็มีศูนย์วิจัยไม้ผลเมืองหนาวที่ดอยปุย หลังพระตำหนักภูพิงค์ฯ และสถานีวิจัยเกษตรหลวงอ่างขาง โดยมีคณาจารย์อาสาสมัครออกมาทำงานเป็นทีมทุกวันอาทิตย์ เดินทางโดยรถยนต์และเฮลิคอบเตอร์ของกองทัพอากาศ สลับกันไปทุกอาทิตย์ ทีมงานงานชุดบุกเบิกที่ขอบันทึกไว้ คือ ศาสตราจารย์แสงธรรม คมกริช ศาสตราจารย์ ดร. สุธรรม อารีกุล ศาสตราจารย์ปวิณ ปุณศรี
ศาสตราจารย์ ดร. สันทัด โรจน์สุนทร ส่วนทีมงานที่ประจำที่สถานีวิจัยไม้ผลเมืองหนาวที่ดอยปุย มี อาจารย์ สืบศักดิ์ นวจินดา
อาจารย์ นิเวศน์ ไทรหอมหวล

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีหมู่บ้านที่ออกไปส่งเสริมเกษตรที่บ้านปางป่าคา อำเภอแม่ริม บ้านห้วยผักใผ่อำเภอฝาง และที่บ้านหลวงจังหวัดน่าน หัวหน้าทีมงานอาสาสมัครคือ อาจารย์ สังเวียน โพธิศรี (แม่โจ้รุ่น 9)

วิทยาลัยเกษตรกรรมแม่โจ้ มีอาจารย์ วิภาต บุญศรี วังซ้าย เป็นหัวหน้าทีมอาสาสมัครได้ออกไปทำงานพัฒนาชาวเขากับอาจารย์ท่านอื่นๆ
ในวันอาทิตย์อย่างสม่ำเสมอ โดยมีหมู่บ้านที่ออกไปส่งเสริมเกษตรเป็นประจำ คือ บ้านใหม่หมอกจ๋าม บ้านขุนแจ๋
และบ้านสะโง๊ะ บ้านผาหมี จังหวัดเชียงราย ทีมงานที่ไปประจำมี อาจารย์ สุรัตน์ มงคลไชยสิทธิ์ (รุ่น 1) อาจารย์ กำจร บุญแปง (รุ่น1)
อาจารย์ เลอร์สันต์ สุวรรณนิตย์ (รุ่น 15) อ.สนิท วาฤทธิ์ (รุ่น 17) และ อ.บุญ กล่อมจอหอ(รุ่น 18)

ต่อมาใน ปี 2516 โครงการหลวงพัฒนาชาวเขาก็เปลี่ยนมาใช้ชื่อว่า “ โครงการหลวง ”(The Royal Project)
และมีสำนักงานอยู่ที่สี่แยกรินคำ สำนักงานเดียวกับโครงการส่งเสริมการปลูกพืชทดแทนฝิ่นนของสหประชาชาติ
(The United Nations Program for Drug Abuse Control- UNPDAC) โดยมี ม.จ. ภีศเดช รัชนี เป็นองค์อำนวยการโครงการหลวง ท่านได้จัดตั้งคณะกรรมการวิจัยเกษตรที่สูง (Highland Agricultural Research Coordinating Committee – HARCC)
ขึ้นเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2518 มีการประขุมครั้งแรกที่ คณะเกษตรศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยมีหน่วยงานของรัฐบาลไทยที่เกี่ยวข้องกับงานพัฒนาที่สูงเข้ามาร่วมเป็นกรรมการในครั้งแรก 7 หน่วยงาน
คณะทำงานของ “ สถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ ” (Maejo Institute of Agricultural Technology – MIAT)
ได้เข้าเป็นสมาชิกของคณะกรรมการเนื้อเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2520 ต่อมามีหน่วยงานอื่นๆเข้ามาร่วมทำงานและเป็นกรรมการ รวมทั้งสิ้น 18 หน่วยงาน

สำนักงานโครงการหลวงได้ย้ายสำนักงานจากยี่แยกรินคำมาอยู่ที่ใหม่ตรงข้ามกับพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ ถนนไฮเวย์
เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2521 เรียกสำนักงานว่า

“ โครงการหลวง ” โดยมีสำนักงานของฝ่ายวิจัยเกษตร กระทรวงเกษตรสหรัฐ
(U.S. Department of Agriculure/Agricultural Research Service ) อยู่ในอาคารเดียวกัน มี นาย สงวน จันทร์ทะเล (แม่โจ้ รุ่น 25) ทำหน้าที่ผู้จัดการสำนักงานโครงการหลวงและเป็นผู้ช่วยฝ่ายวิจัยเกษตร กระทรวงเกษตรสหรัฐ

เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2521 ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ได้ย้ายโอนมาจากกรมพัฒนาที่ดิน
มาเป็นอาจารย์สอนที่สถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ และในฐานะที่มีประสบการทำงานโครงการตามพระราชดำริที่หุบตะพงมาก่อน
ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ จึงได้อาสามาทำงานส่งเสริมและวิจัยให้กับโครงการหลวงตั้งแต่นั้นมา

งานพัฒนาเกษตรที่สูงบ้านทุ่งหลวง ตำบลแม่วิน อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ จึงได้เริ่มขึ้นในปี พ.ศ 2522 โดยโครงการหลวงและสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้เป็นผู้ดูแลพัฒนาพื้นที่ส่งเสริมอาชีพให้เกษตรกรเพื่อให้ลดพื้นที่การปลูกฝิ่น
และพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวเขา ม.จ.ภีศเดช รัชนี องค์อำนวยการโครงการหลวงได้พา ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ขึ้นไปดูพื้นที่การทำงาน และส่งเจ้าหน้าที่สนามทำหน้าที่หัวหน้าสถานีส่งเสริมเกษตรที่สูงคนแรกขึ้นไปประจำ คือ นาย สุเทพ อนุรักษ์ชินะ(แม่โจ้ รุ่น41) โดยขออาศัยบ้านชาวบ้านเป็นที่พักชั่วคราว และนั่นคือการเริ่มต้นงาน พัฒนาเกษตรที่สูงบ้านทุ่งหลวง
โดยโครงการหลวงเป็นผู้ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง งบประมาณค่าใช้จ่ายในงานพัฒนาส่งเสริมเกษตรที่สูง
จากกระทรวงเกษตรสหรัฐเป็นเงิน $281,240 ระยะเวลา 7 ปี (พ.ศ2522-2529)

ต่อมาสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ก็ได้รับงานส่งเสริมพัฒนาเกษตรที่สูงที่บ้านแม่ปูนหลวง อำเภอพร้าวอีกหนึ่งแห่ง
โดยมี ดร. ปานเดช ปุรณพรรค์ เป็นผู้ประสานงานกับโครงการหลวงโดยได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงเกษตรสหรัฐเป็นเงิน
$244,750 เป็นระยะเวลา 6 ปี (พ.ศ.2523-2529)

ในด้านงานวิจัยเกษตรที่สูง ในปี พ.ศ. 2526 ทางสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ก็เริ่มดำเนินงานวิจัยการผลิตผักเมืองหนาว
โดยมี อาจารย์ เทพประสงค์ วรยศ เป็นผู้ดำเนินงานวิจัย ในปี พ.ศ. 2527 เริ่มดำเนินการที่บ้านแม่สาใหม่ อำเภอแม่ริม
แม่โจ้เริ่มงานวิจัยการขยายพันธุ์มันฝรั่ง โดยมี ดร. ธงไชย ทองอุทัยศรี เป็นผุ้ดำเนินงานวิจัย ในท้องที่อำเภอแม่แจ่ม และ
อ. แม่ริม มาจนถึงปี พ.ศ 2530

ในปี พ.ศ 2530 ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ได้ใช้เวลาทำงานวิจัยที่ท่านชอบอีกโครงการหนึ่ง เกี่ยวกับ
การใช้ที่ดินอย่างมีประสิทธิภาพบนที่สูง (Soil Management in the Highlands) ซึ่งผลจากการวิจัยของท่านก็ทำให้งานพัฒนาเกษตรที่สูงดำเนินการต่อเนื่องอย่างมีประสิทธิภาพตลอดมา

ทุกโครงการที่ ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ เป็นอาสาสมัครทำให้กับโครงการหลวงนั้น ได้ผลตามความมุ่งหมายของโครงการหลวง ท่านได้ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของโครงการต่างๆ อีกหลายโครงการ รวมทั้งโครงการดอยเวียงผา ในเขตอำเภอไชยปราการ ที่อยู่ห่างไกล ไม่มีทางคมนาคมในยุคบุกเบิกเลย ต้องเดินเท้าตลอด แต่ท่านก็ทำด้วยความเต็มใจและด้วยความมุ่งมั่นแก้ปัญหาต่างๆ จนผ่านไปด้วยดีตลอดมา

ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ได้รับใช้งานโครงการอย่างเต็มที่ตลอดมา รวมทั้งได้ปฎิบัติงานในหน้าที่การสอนและบริหารงานที่ได้รับมอบหมายในมหาวิทยาลัยแม่โจ้ด้วยความซื่อตรง จริงใจ มานะบากบั่น และแก้ปัญหาต่างๆ ไปด้วยดีและประสบผลสำเร็จ ในงานที่ได้รับมอบหมาย

ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ได้รับพระราชทานเครื่องราขอิสริยาภรณ์ขั้นสูงสุด
ขั้น ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.) เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539

ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ เสียชีวิตด้วยโรคเนื้องอกที่ฐานกระโหลก กดทับเส้นประสาท หัวใจ เมื่อวันอาทิตย์ที่ 22 สิงหาคม พ.ศ 2542 เวลา 14.00 น. ณ โรงพยาบาลศิริราช

*********

นาย สงวน จันทร์ทะเล (รุ่น 25) อดีตผู้จัดการสำนักงานโครงการหลวงเชียงใหม่ ได้เขียนคำไว้อาลัย ในหนังสือ อนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพ
ดรบุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ว่า.. ” ดร. บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ เป็นบุคคลที่มีมนุษยสัมพันธ์ดีเยี่ยมต่อบุคคลทุกระดับที่ได้พบเห็น..
เป็นนักวิชาการ เป็นนักส่งเสริม เป็นที่ปรึกษา และเป็นพี่ที่ดีแก่น้องๆ ลูกแม่โจ้ ทุกคน..... พวกเราที่ได้เคยทำงานมาด้วยกัน
ถือว่า ดร.บุญรอด ..เป็นด๊อกเตอร์ติดดิน.. เป็นแบบฉบับของลูกแม่โจ้ที่ดี ที่พวกเรายกย่องในสปิริตของท่าน.”

**********

สมพร มีแสงแก้ว (รุ่น 43) รองผุ้อำนวยการฝ่ายบริหารและฟาร์ม มหาวิทยาลัยแม่โจ้-ชุมพร
ผู้ที่ได้เคยเริ่มทำงานกับ ดร.บุญรอด สมัยเริ่มโครงการหลวง แม่ปูนหลวง ได้เขียนคำไว้อาลัยไว้ตอนหนึ่งว่า..

“ นานรวม 20 ปี ที่ผมได้ร่วมงานกับอาจารย์ ดร.บุญรอด ศุภอุดมฤกษ์ ตั้งแต่งานโครงการหลวงบนดอยที่ยากเย็นแสนเข็ญ
จนสุดท้ายมาลงที่ชายทะเลละแม จังหวัดชุมพร ที่มีอุปสรรคและปัญหามากมายให้พวกเรามาแก้ไขทุกๆอย่าง ทุกก้าวที่เราเดินตามท่าน
อาจารย์บุญรอด.. พวกเราได้ประสบการณ์ ได้ความรู้ และโอกาสดีๆ มากมายเท่าที่ท่านสามารถจะให้ได้..
. ท่านอาจารย์บุญรอด เป็นผู้ที่ทำงานด้วยใจ งานที่ท่านได้รับมอบหมาย ท่านจะเสียสละทุกอย่าง
เพื่อให้งานประสบความสำเร็จ โดยเฉพาะงานที่แม่โจ้ละแม ท่านฝันอยากให้เป็นศูนย์ฝึกงาน แก่นักศึกษาฯและ
เป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ที่จะสร้างโอกาสและสิ่งดีๆ ให้กับนักศึกษาและชุมชนท้องถิ่น.... พวกเราขอสัญญาว่า เราทุกคนที่แม่โจ้ชุมพรจะรักษาแผ่นดินของ แม่โจ้ (ละแม) ผื่นนี้ และสานเส้นทางฝันของอาจารย์บุญรอดสืบตลอดต่อไป จนกว่าจะถึงวันที่พวกเราสิ้นสุดการเดินทางดั่งอาจารย์......”

*******

เรียบเรียงจาก 1) โครงการหลวง ย้อนอดีตในความทรงจำ โดย สงวน จันทร์ทะเล 2539

2)หนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นาย บุญรอด ศุภอุดมฤกศ์ 29 สิงหาคม 2542

เรียบเรียงสำหรับออกอากาศรายการ แม่โจ้เมื่อวันวาน

สงวน จันทร์ทะเล

ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์

31 กรกฎาคม 2549

Updated: August 26, 2006