ตำนานแม่โจ้ ตอน 2The resume of Phra Chuang KASHETRA, the founder and the first master of Maejo Agricultural Teacher Training School in northern Thailand. One of the three agricultural schools in Thailand. Phra Chuang KASHETRA was the second graduatee in M.S. in agriculture of the Siam country, graduated from the University of Wisconsin, Madison 1924.

อำมาตย์โท พระช่วงเกษตรศิลปการ
(เดิมชื่อ ช่วง โลจายะ)

เกิดวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2442 ตรงกับปีกุน ร.ศ. 118 ที่บ้านแซ่ ตำบลพระประแดง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ

บิดาชื่อ ร.อ. หลวงศรีพลแผ้ว ร.น. (ขาว โลจายะ) รับราชการทหารเรือ ตำแหน่งสุดท้ายเป็นหัวหน้าสารวัตรทหารเรือ บ้านพักอยู่ในกรมทหารเรือ ภายหลังย้ายมาปลูกบ้านส่วนตัวที่ปากคลองบางกอกใหญ่ ฝั่งวัดอรุณ

การศึกษาปฐมวัย เรียนปฐม ก.กา ที่วัดทรงธรรม อำเภอพระประแดง จนจบชั้นประถมปีที่ 3 แล้วมาเรียนชั้นมัธยมที่โรงเรียนมัธยมวิทยาวัดสุทัศน์ (ม.1-ม.3) เสาชิงช้า จังหวัดพระนคร

ไปต่อชั้นมัธยมภาษาอังกฤษ (ม.4-ม.6)ที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย สอบชั้น ม.4 ได้คะแนนยอดเยี่ยมในชั้น จึงได้นั่งโต๊ะพระราชทานหน้าชั้น ชอบดนตรี จึงสมัครเรียน ซออู้ กับครูนายดาบเจริญ โรหิตโยธิน พอสิ้นปีก็สามารถเข้าวงและออกโรงเล่นตามงานได้

ขึ้นชั้นมัธยมปีที่ 6 ครูประจำชั้นชื่อ ครูเทียม เป็นนักเรียนนอก พูดภาษาอังกฤษตลอดเวลาเพื่อให้นักเรียนคุ้นกับภาษาอังกฤษ ต่อมาคะแนนการเรียนต่ำลงจึงเลิกเล่นดนตรี และทำคะแนนนำหน้าได้เช่นเดิมตลอดมาจนขึ้นชั้น ม.8 มีครูฝรั่งสอนเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมด นักเรียนได้พูดได้ฟังภาษาอังกฤษทุกวันตลอดเวลา 5 ปี จึงคุ้นกับภาษาอังกฤษมาก จบชั้นมัธยมปีที่ 8 ในปลายปี พ.ศ. 2460 แล้วสมัครเป็นครูฝึกสอน เพื่อเตรียมตัวไปต่างประเทศ ได้รับเงินเดือน 30 บาท สอนพิเศษชั้น ม.5 ถึง ม.8

พ.ศ.2462 ได้รับทุนกระทรวงธรรมการไปเรียนวิชา ณ ต่างประเทศ สหรัฐอเมริกา

แต่เป็นช่วงสงครามโลก ครั้งที่ 1 จึงต้องไปฝากเรียนที่ฟิลิปปินส์ก่อน ได้ค่าเครื่องแต่งตัว 800 บาท ค่าเล่าเรียน ค่าหนังสือ ค่าเครื่องเรียนได้อีกต่างหาก ค่าใช้จ่ายประจำเดือนที่ฟิลิปปินส์ได้เดือนละ 100 เปโซ อัตราแลกเปลี่ยนสมัยนั้น 1 เหรียญเท่ากับ 2 เปโซ และ 3 เหรียญสหรัฐเท่ากับ 7 บาท

ครั้งแรกไปเรียนทางสาขาช่าง ภายหลังย้ายไปเรียนคณะเกษตร มหาวิทยาลัยฟิลิปปินส์ ( ยู.พี.) ที่ลอสบานโยส ที่เดียวกับที่อาจารย์หลวงอิงคฯ เรียนอยู่ จึงมีคนไทยเพียง 2 คน สำหรับปริญญาตรีใช้เวลาศึกษา 4 ปี

พอขึ้นเรียนปีที่ 3 (พ.ศ. 2464) อาจารย์หลวงอิงคฯ จบปริญญาตรีพอดี กระทรวงธรรมการให้เดินทางไปเรียนต่อที่สหรัฐอเมริกา อาจารย์หลวงอิงคฯ ไปเรียนต่อ ปริญญาโท ที่คอร์แนล

คุณพระช่วงฯไปเรียนต่อปีที่ 3 ที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน (เพราะได้คะแนนเป็นเยี่ยมในวิชาการเลี้ยงสัตว์) ได้รับค่าใช้จ่ายเดือนละ 100 เหรียญ ได้รับค่าเครื่องเรียนอีกต่างหาก และเรียนจบปริญญาโททางการเลี้ยงสัตว์ในปลายปี พ.ศ.2467 เป็นผู้สำเร็จปริญญาโททางเกษตรคนที่ 2 ของประเทศสยาม

ได้รับการบรรจุเป็นอาจารย์ประจำกระทรวงธรรมการตั้งอยู่ข้างโรงไฟฟ้าวัดเลียบ(ภายหลังเป็นกรมกสิกรรม) ต่อมาย้ายไปอยู่ที่โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมบางสะพานใหญ่ อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งมีอาจารย์ ทองดี เรศานนท์ (หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ) และอาจารย์หลวงอิงคศรีกสิการเป็นอาจารย์อยู่ก่อนแล้ว

พ.ศ. 2468 ได้รับพระราชทานยศเป็น ร.อ.อ. (รองอำมาตย์เอก)

พ.ศ.2469 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงช่วงเกษตรศิลปการ

พ.ศ.2471 ได้เข้าพิธีมงคลสมรสกับคุณ สำอาง ไรวา สุภาพสตรีในตระกูลคหบดีที่บ้านคลองมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร

พ.ศ. 2471 ย้ายมาเป็นอาจารย์สอนที่โรงเรียนมัธยมวัดเทพศิรินทร์

พ.ศ. 2472 ย้ายไปสอนวิทยาศาสตร์ที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย

พ.ศ. 2472 ปลายปี กระทรวงกลาโหมขอยืมตัวไปดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกเสบียงสัตว์ สอนวิชากสิกรรมแก่นายทหารชั้นผู้บังคับบัญชากองร้อย และอยู่ในหน้าที่นี้ของกระทรวงกลาโหมเป็นเวลา 5 ปี

พ.ศ. 2475 ได้เลื่อนยศเป็นอำมาตย์โท และเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระ(ในราชทินนามเดิม) เป็นการพระราชทานบรรดาศักดิ์ รุ่นสุดท้าย ก่อนมีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง

พ.ศ. 2476 กระทรวงเกษตรและพานิชย์ ได้ขอโอนตัว อาจารย์พระช่วงฯมาสังกัดกรมตรวจกสิกรรม แล้วไปตั้งสถานีทดลองกสิกรรมภาคพายัพที่แม่โจ้

พ.ศ. 2477 ได้รับคำสั่งจากระทรวงธรรมการให้ตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมภาคเหนือขึ้นที่แม่โจ้ และให้ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่อีกตำแหน่งหนึ่ง

พ.ศ. 2478 เปิดรับแผนกมัธยมวิสามัญเกษตรกรรมรุ่นแรกที่แม่โจ้

พ.ศ. 2479 อาจารย์พระช่วงฯ ลาบวชที่วัดราชา กรุงเทพ และอาจารย์หลวงอิงคฯ มารักษาการแทนอาจารย์ใหญ่

พ.ศ. 2480 ยุบเลิกหลักสูตร ปปก.ที่แม่โจ้ ให้คงไว้เฉพาะมัธยมวิสามัญเกษตรกรรมอย่างเดียว

พ.ศ. 2481 ตั้งวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ที่แม่โจ้ อาจารย์พระช่วงเป็นผุ้อำนวยการ

วันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2481 ย้ายไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมเกษตรและการประมง
อาจารย์ จรัส สุนทรสิงห์ มารักษาราชการแทนที่แม่โจ้ อาจารย์พระช่วงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมเกษตรจนถึง พ.ศ. 2492 เป็นเวลา 10 ปี

พ.ศ. 2492 ได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตราธิการ จนถึงปี พ.ศ. 2494

ต่อมาได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการผู้จัดการธนาคารเกษตร เป็นเวลา 3 ปี

พ.ศ. 2498 ได้รับการแต่งตั้งไปเป็นทูตวัฒนธรรมและผู้ดูแลนักเรียนไทยในสหรัฐอเมริกา

เรียบเรียงจาก เกษตร-แม่โจ้ วันคล้ายวันเกิดครบรอบปีที่ 82 ของ อำมาตย์โท พระช่วงเกษตรศิลปะการ
(ช่วง โลจายะ) 20 กรกฎาคม 2524

อำมาตย์โท พระช่วงเกษตรศิลปะการ

กส.ด.(กิตติมศักดิ์) ม.เกษตรศาสตร์ บางเขน

สถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้

14 ส.ค. 2476 – สถานีทดลองกสิกรรมภาคพายัพแม่โจ้

17 พ.ค. 2477 – โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมแม่โจ้

(7 มิ.ย. 2477) – วันพิธีไหว้ครูและเริ่มต้นการเรียน

17 พ.ค. 2478 – แผนกมัธยมวิสามัญเกษตรกรรมแม่โจ้ฯลฯ

“ ไม่มีพระช่วงฯ ไม่มีแม่โจ้”

ภริยาชื่อ คุณหญิง สำอาง เกษตรศิลปการ สกุลเดิม ไรวา มีบุตรธิดา 6 คน

นาง ชื่นสุข โลจายะ
น.พ.หญิง ปานทิพย์ วิริยะพานิช
ดร. สิรินทร วิบูลย์นิยม
น.ส. สมชาติ โลจายะ
ร.ต.อ. สมชัย โลจายะ
นาย ชวาล โลจายะ

(จากหนังสือ ครบรอบ 82 ปี คุณพระช่วง 20 กรกฎาคม 2524)

เรียบเรียงเพื่อออกอากาศรายการ แม่โจ้เมื่อวันวาน

สงวน จันทร์ทะเล
ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์
23 กรกฏาคม 2549

*ชื่อภาษาอังกฤษเขียนตามบทความ วารสารศิษย์เก่ามหาวิทยาัลัยวิสคอนซิน
Volume 50, Number 3 (Dec. 1948) Madison memories, p. 27

Phra Chuang KASHETRA has been appointed director general of the department
of agriculture at Bangkok, Siam. Under Siamese custom a new. name is accorded
governmental leaders. On the UW campus Mr. Kashetra was known as Nai Chuang
LOCHAYA.

ปรับปรุง 1 กันยายน 2549
ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2550
( รำลึก 108 ปี)

20 กรกฎาคม 2550
ภาพโดย อนุสรณ์ วิจารณ์ปรีชา (57)
กองกิจการนักศึกษา