ตำนานแม่โจ้ ตอน 3

ข้าพเจ้ากับพระช่วงฯ

โดย ศาสตราจารย์ (พิเศษ) อินทรีย์ จันทรสถิตย์

ข้าพเจ้าคุ้นเคยกับคุณพระช่วงฯ ตั้งแต่เรายังเป็นเด็กนักเรียนสวนกุหลาบด้วยกัน ผมอยู่ชั้นสูงกว่าเขา แต่พวกเราที่อยู่ย่านบางลำพู ถนนสิบสามห้าง วัดรังสีก็มีอีกหลายคนที่รุ่นราวคราวเดียวกัน มักจะไปคุยกันที่บ้านคุณพ่อคุณพระช่วงฯบ้าง ไปฟังเขาเล่นดนตรีกันบ้าง เพราะคุณพระช่วงฯเป็นนักดนตรีสีซอเก่ง เรื่องการเรียนดูจะไม่ค่อยสนใจกันเท่าใดนักเพราะรู้จักกันแล้วว่าในชั้วของตัวใครเก่ง ใครไม่เก่ง ใครจะได้ทุนเล่าเรียนหลวงเป็นต้น ฉะนั้นการฝึกในด้านวิชาการ โดยเฉพาะในชั้นมัธยมปีที่ 8 จึงไม่ค่อยได้มาทำเป็นการบ้านนัก

ได้รู้จักขอบพอกันมากขึ้น จนเมื่อเราเข้าศึกษาในวิทยาลัยเกษตรกรรมที่โลสบานโยส์ ประเทศฟิลิปปินส์ ผมไปเรียรก่อนเขา เขาตามไปทีหลัง เราได้อยู่กินนอนด้วยกันตั้ง 3 ปี สุขด้วยกันทุกข์ด้วยกัน และ 3 ปี ดูมันรวดเร็วมาก

ผมสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ. 2468 ช่วงยังไม่สำเร็จขาดอีกหนึ่งปี แต่ทางกระทรวงศึกษาธิการก็กรุณาให้เราไปศึกษาต่อที่สหรัฐอเมริกาพร้อมกัน 32 คน มี นาย หนู อมาตยกุล ซึ่งไปฟิลิปปินส์พร้อมกันช่วงเรา แต่ไปเรียนเพาะช่าง เดินทางร่วมกันโดยเรือกลไฟ จากมนิลาผ่านเซี่ยงไฮ้ และแวะอีกหลายเมืองในญี่ปุ่นใช่เวลา 21 วัน ก็ถึงเมืองซีแอตเติล พักอยู่ 2 วัน ก็ขึ้นรถไฟไปรายงานตัวที่ท่านเจ้าคุณ เมธาธิบดี ผู้ปกครองนักเรียน ระหว่างนั้นเป็นฤดูร้อนจึงพักอยู่บอสตั้นตั้งเดือน ช่วงจึงเดินทางไปศึกษาต่อในเมดิสัน วิสคอนซิน ไปเรียนทางสัตวบาล

ผมกลับกรุงเทพ ก่อนช่วงเขาหนึ่งปี เมื่อช่วงเขาได้ปริญญาโทกลับมา ผมรับราชการอยู่ที่โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมที่บางสะพานใหญ่ พวกเราเอาช้างมาให้ช่วงเขาขี่ไปยังที่พักในโรงเรียน ทำเป็นพิธีใหญ่โต มีนักเรียนมารอรับรถด่วนที่สถานีบางสะพานใหญ่ตั้งแถวรับ เพราะว่าโรงเรียนเราจะได้รับอาจารย์ใหม่ต้องมารับให้ดี มิฉะนั้นช่วงเขาอาจจะตกใจก็ได้เมื่อไปถึงโรงเรียน เพราะเราจัดกระต๊อบเล็กๆ ให้เขาอยู่หลังหนึ่งต่างหากไม่ปะปนกับใครในสวนมะพร้าว มีที่นอนหมอนมุ้ง โอ่งน้ำสำหรับอาบน้ำ ความจริงเรามักจะลงทะเลกัน เพราะโรงเรียนอยู่ติดกับทะเล น้ำในตุ่มตักจากบ่อก็พอล้างตัวให้หมดน้ำเค็มเท่านั้น

ท่านเจ้าตุณเทพศาสตร์สถิตยื ท่านเป็นอาจารย์ใหญ่ และมีอาจารย์ผู้ช่วยอยู่แล้วคือ คุณหลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ หลวงผลสัมฤทธิกสิกรรม และผม ทำงานทุกอย่าง ช่วยกันสร้างตัวโรงเรียนถาวร บ้านพักอาจารย์ โรงเลี้ยงอาหารเรือนนอนนักเรียนเสร็จในปีเดียว ช่ว

งเขาก็ย้ายไปเอยู่บ้านสร้างใหม่ กิจการเกษตรทั้งหลายในสมัยนั้นเราทำกันด้วยมือ มีรถไถนาใหญ่อยู่หนึ่งคัน เป็นของท่านเจ้าของสวนมะพร้าว คื อ คุณหลวงสุวรรณกิจชำนาญท่านให้ฝึกหัดได้ แต่รถเจ้ากรรมนั้นพอสายๆ หน่อยมันพาลหยุดเอาดื้อๆ พอ 4-5 โมงเย็นก็หมุนติดเข้าโรนงได้ เป็นอย่างนี้ทุกวัน จนเราไม่สนใจใช้รถไถนาคันนั้น

ช่วงยังอยู่ที่บางสะพานใหญ่ต่อไป ผมกับคุณหลวงสุวรรณย้ายไปทับกวางไม่ค่อยได้ติดต่อกันมากนัก จนเราถูกย้ายเข้ากรุงเทพฯ ช่วงเป็นอาจารย์วิชาวิทยาศาสตร์ในโรงเรียนเทพศิรินทร์

ผมตั้งต้นตามหลังช่วงเขาดิ้นตั้งแต่เป็นอาจารย์อยู่วชิราวุธ ช่วงย้ายไปยังเสบียงสัตว์ทหาร ผมก็ไปแทนเขาที่วชิราวุธวิทยาลัย

ในปี 2475 คุณหลวงสุวรรณ ช่วง และผม ย้ายไปบ้านนอกกัน ไปตั้งโรงเรียนประถมกสิกรรมกันใหม่ ช่วงเขาไปแม่โจ้ คุณหลวงสุวรรณไปควนเนียง ผมไปโนนสูง

ระหว่างที่ช่วงเขาเป็นอาจารย์ใหญ่อยู่ที่แม่โจ้ เขาได้ทำชื่อเสียงให้แม่โจ้มาก พวกจบการศึกษาจากแม่โจ้ เป็นผู้ที่ทำการงานอย่างไม่ย่อท้อต้อความลำบาก บึกบึน ฉลาดในการทำงาน นักเรียนจบจากแม่โจ้ หางานทำง่ายมากใครๆแบมือรับ

ต่อมาช่วงเขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นอธิบดีกรมกสิกรรม เราก็ได้ร่วมกันทำงานที่กรมกสิกรรม ได้เดินทางไปต่างจังหวัดด้วยกันบ่อยครั้ง เมื่อช่วงเขาได้เป็นอธิบดีผมก็ได้ทำงานในตำแหน่งต่างๆ จนเมื่อช่วงได้รับตำแหน่งรัฐมนตรี ผมก็ได้เลื่อนเป็นอธิบดีแทน

ในระยะช่วงเป็นอธิบดี เขาได้มีส่วนนำองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติเข้ามาตั้งที่กรุงเทพนับเป็นผลงานชิ้นดีเด่นของช่วงเขาทีเดียว

ในโอกาสนี้ช่วงและคุณหญิงได้เดินทางไปประชุมที่โรม เมื่อช่วงเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร เป็นหัวหน้าคณะ แต่เมื่อเข้าประชุมแล้วสองวัน ก็ได้รับข่าวว่าช่วงถูกปลดจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการเสียแล้ว แต่หน้าที่ทางหัวหน้าคณะมิได้เปลี่ยนแปลง อยู่ประชุมที่โรมจนสิ้นวาระสมัยประชุมแล้วก็เดินทางไปตามแผนเดินทางไปเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด

ต่อมาไม่กี่ปี ช่วงก็ได้รับตำแหน่งเป็นผู้ดุแลนักศึกษาในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นที่ถูกใจช่วงและคุณหญิงมาก เพราะจะได้นำครอบครัวไปต่างประเทศลูกเต้าก็จะได้ไปศึกษาในประเทศนั้น

ชีวิตของพวกเรามีขึ้นมีลง แต่ลูกศิษย์ลูกหาก็ยังได้ให้การเคารพอยู่เสมอ จะเห็นได้จากหนังสือที่ระลึกเล่มนี้ ที่ลูกศิษย์ลูกหาได้ช่วยกันทำด้วยความเต็มใจสมเป็นลูกแม่โจ้จริงๆ

****************************

เรียบเรียง จาก ข้าพเจ้ากับคุณพระช่วง โดย ศาสตราจารย์ อินทรีย์ จันทรสถิตย์ (หลวงอิงค์ศรีกสิการ)

หนังสือที่ระลึกครบรอบปีที่ 82 คุณพระช่วงฯ 20 กรกฎาคม 2524)หน้า 43-45

*********************

เรียบเรียงเพื่ออกอากาศ รายการแม่โจ้เมื่อวันวาน

สงวน จันทร์ทะเล

ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์

กรรมการที่ปรึกษาสมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้
23 พ.ค. 2549

Updated: August 27, 2006