ตำนานแม่โจ้ตอน 6 (1)

สระเกษตรสนาน

งานฤดูหนาวจังหวัดเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 2478 นั้น งานเริ่มตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2478 ถึงวันที่ 5 มกราคม 2479 ทางสถานีทดลองกสิกรรมภาคพายัพแม่โจ้และโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมแม่โจ้ก็ได้จัดนิทรรศการแสดงกิจกรรมการเกษตรด้วยโดยใช้อาคาร ” เรือนเพชร ” โรงเรียนยุพราชวิทยาลัยเป็นที่จัดแสดงเป็นครั้งแรกที่มีการออกร้านนิทรรศการของหน่วยงานราชการจากส่วนกลางไปร่วมงานฤดูหนาวเชียงใหม่

วันที่ 18 ธันวาคม 2478 อาจารย์ใหญ่ คุณพระช่วงฯ ได้หารือกับนักเรียนทั้งหมด 266 คน (ผู้เรียบเรียง) ในวันปิดภาคเรียนเทอมกลาง ถึงการรวมพลังความสามัคคีช่วยกันขุดสระเป็นอนุสรณ์และพัฒนาพื้นที่ในโรงเรียน โดยร่วมมือกันขุดสระกว้าง 30 เมตร ยาว 60 เมตร ความลึกบริเวณหอกระโดด 3 เมตร ที่เหลือลึก 2 เมตร มีพื้นที่ต้องขุดดินจริงๆ ประมาณ 4,100 ลูกบาศก์เมตร ดังนั้นคนหนึ่งจะต้องขุดดินขึ้นประมาณ 15 ลูกบาศก์เมตร

วันที่ 20 ธันวาคม 2478 แบ่งงานขุดเป็นกลุ่มๆ ทำการรังวัดแบ่งเขตรับผิดชอบและทุกคนต้องขุดให้เสร็จตามที่รับมอบงานไป ขุดเสร็จแล้วจึงจะไปเที่ยวงานฤดูหนาวได้

วันที่ 22 ธันวาคม 2478 ทุกคนเริ่มลงมือขุดและยึดถือคำสอนของอาจารย์ใหญ่ คุณพระช่วงฯ “ จงทำงานให้เหมือนเล่น แต่อย่าทำงานเป็นเล่น ” ทุกคนทำงานด้วยความตั้งใจเพื่อให้งานสำเร็จลุล่วงไปตามที่วางแผนไว้ ทุกคนทำงานด้วยใจมุ่งมั่นให้งานสำเร็จ

วันที่ 29 ธันวาคม 2478 งานสำเร็จตามที่ตั้งใจไว้ อาจารย์ใหญ่ก็สั่งให้ระบายน้ำเข้าสระได้ตั้งแต่ตอนเช้า และน้ำเต็มสระเมื่อเวลา 15.00 น. ที่ประชุมตกลงให้เรียกชื่อสระตามคำเสนอของ คุณ ละมัย เพศยนิกร (รุ่น 1) ว่า “ เกษตรสนาน ”

อาจารย์ใหญ่ คุณพระช่วงฯ ได้กล่าวแก่พวกเราในพิธีนี้ความว่า ท่านดีใจและปลื้มใจมากที่ “ สระเกษตรสนาน ” ได้เกิดขึ้นแล้วตามความปรารถนาของพวกเรา เกิดขึ้นจากพลังความสามัคคีอันดีของพวกเราทุกคนตลอดทั้งนักเรียนและครูอาจารย์ ราวกับเนรมิตเพราะใช้เวลาเพียง 7 วัน เท่านั้นเกินความคาดหมายที่คาดไว้ ท่านจึงเชื่อว่า สระนี้จะเป็นสระอันศักดิ์สิทธิ์ที่จะให้ทั้งความชุ่มฉ่ำเย็นใจกาย อันจะเป็นสิ่งคอยกระตุ้นและเสริมกำลังกายความสามัคคีให้ประสบแต่ความร่มเย็นเป็นสุข มีสุขภาพลานามัยเข้มแข็ง เกิดความคิดสติปัญญาฉลาดเฉลียวในทางที่เกิดประโยชน์ต่อวงศ์สกุลและประเทศชาติสืบไป ขอให้พวกเราจงช่วยกันรักษาทั้งสระและทั้งความดีที่ร่วมกันแสดงออกในครั้งนี้ไว้ให้คงอยู่ ซึ่งจะเป็นเยี่ยงอย่างอันดีเด่นแก่บรรดาศิษย์แม่โจ้รุ่นหลังๆ ตลอดชั่วกาลนาน

พวกเราต่างดีอกดีใจไชโยโห่ร้องลั่นสนั่นไหว แล้วเสียงเพลง “ แม่..โจ้ ” ไชโยพวกเรา ใหม่เก่าพวกเราไชโย จากต้นเสียง คุณ แผ่พืช เทพหัสดิน ณ อยุธยา ก็กังวานขึ้น ทุกคนเปล่งเสียงร้องรับกันอย่างหนักแน่น พร้อมเพรียง เป็นบรรยากาศที่สดชื่น ตื้นตันอย่างยิ่ง

หลังจากนั้นพวกเราก็ได้ไปเที่ยวงานฤดูหนาวในเมืองเชียงใหม่ เมื่อกลับมาจากเที่ยวงานฤดูหนาว พวกเราก็ได้เห็นหอและกระดานกระโดดเกิดขึ้นตามที่ท่านอาจารย์ใหญ่ท่านบอกไว้

ในเวลาต่อๆมา พวกเราได้ใช้สระนี้อย่างคุ้มค่ากับที่ได้ลงแรงสร้างขึ้นมา และในภายหลังก็มองเห็นว่า สระนี้เป็นสระศักดิ์สิทธิ์จริง ตามที่ท่านอาจารย์ใหญ่ได้กล่าวไว้ ในการลงทัณฑ์ระหว่างนักเรียนด้วยกัน ตามธรรมนูญของแม่โจ้ ในข้อจับโยนน้ำก็ดี การบูชายัญก็ดี ตลอดจนพิธีชุบตัวของลูกแม่โจ้ หรือพิธีล้างอาถรรพ์ก็ได้ใช้สระเกษตรสนานนี้ทำพิธีสืบต่อกันตลอดมา โดยมิได้ก่อให้เกิดความแตกร้าว แตกแยกกันแต่ประการใด ผลที่ได้กับตรงข้าม เป็นความสามัคคีรักใคร่กลมเกลียวกันสมกับปณิธานที่ท่านอาจารย์ใหญ่ คุณพระช่วงฯ ได้ตั้งไว้ทุกประการ ฯลฯ

**********

เรียบเรียงจา ก “ สระเกษตรสนาน ” โดยปราโมทย์ บัวชาติ (รุ่น 2) หน้า 214-219.หนังสือ เกษตร-แม่โจ้ ที่ระลึกเนื่องในโอกาสวันคล้ายวันเกิดครบรอบปีที่ 82 ของอำมาตย์โท พระช่วงเกษตรศิลปการ (ช่วง โลจายะ) 20 กรกฎาคม 2524 .

*********

ได้ตรวจสอบและสอบถามจาก คุณ ประกอบ ผดุงพงษ์ และคุณ วิชัย ชื่นวิเชียร (รุ่น 2)

สระเกษตรสนาน ขุดเสร็จเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2478 นักเรียนแม่โจ้ได้ไปเที่ยวงานฤดูหนาวที่โรงเรียนยุพราชวิทยาลัยซึ่งมีงานระหว่างวันที่ 30 ธันวาคม 2478 ถึงวันที่ 5 มกราคม 2479 สถานีทดลองกสิกรรมแม่โจ้ และโรงเรียนฝึกหัดครุประถมกสิกรรมแม่โจ้ไปออกร้าน

จัดนิทรรสการครั้งแรก ที่ “ เรือนเพชร ” โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย (มีภาพประกอบ)

สระเกษตรสนานได้ใช้ในพิธีรับน้องใหม่ รุ่น 3 เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน 2479 (มีภาพประกอบ)

********

เรียบเรียงโดย

สงวน จันทร์ทะเล
ประธานประเพณี รุ่น 25
กรรมการที่ปรึกษาสมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้
ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์

16 มิถุนายน 2549
แก้ไขข้อความตามหลักฐานยืนยัน วันที่ 9 เมษายน 2550

Updated: April 9, 2007