ตำนานแม่โจ้ตอน 7

ศาสตราจารย์ ดร. พนม สมิตานนท์

Phanom Smitananda

(2453 - 2522)
(1911 - 1979)

ที่เกิด ตำบลสวนมะลิ อำเภอป้อมปราบศัตรูพ่าย จังหวัดพระนคร

เมื่อ วันศุกร์ แรม 3 ค่ำ เดือน 4 ปีจอ เวลา 21.00 น. ตรงกับวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2453

นามบิดา พันโท พระจงสรวิทย์ (เพี้ยน สมิตานนท์)

นามมารดา น้อม (สกุลเดิม แท่งทอง)

นามภริยา บุญมี (สกุลเดิม อรุณสิทธิ์)

สมรส วันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2480 มีบุตรธิดา 6 คน

การศึกษา สำเร็จชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 8 จากโรงเรียนมัธยมวัดเทพศิรินทร์ พ.ศ. 2471

ได้รับปริญญาตรีทางเกษตรศาสตร์ จาก ลอสบันโยส มหาวิทยาลัยแห่งประเทศฟิลิปปินส์ Bachelor of Science in Agriculture (B.S.A.)

University of the Philippines, (Los Banos) พ.ศ.2477

ได้รับปริญญาโท Master of Science (M.S.) Cornell University พ.ศ.2501

ได้รับปริญญาเอก Doctor of Education (Ed.D.) Cornell University พ.ศ. 2503

การงาน พ.ศ. 2477 บรรจุเป็นอาจารย์ กรมศึกษาธิการ กระทรวงธรรมการ วันที่ 11 มกราคม 2477

พ.ศ. 2478 อาจารย์โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมแม่โจ้ เชียงใหม่

ต่อมาดำรงตำแหน่งเป็น ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ผู้อำนวยการ

เป็นอาจารย์ผู้ปกครอง นักฟุตบอล นักวิชาการเกษตร
ได้ก่อตั้ง สมาคมนักเรียนเก่าแม่โจ้ ใน ปี พ.ศ 2490

และย้ายไปประจำกรมศึกษาธิการในปี พ.ศ. 2495 รวมเวลาที่เป็นอาจารย์ที่แม่โจ้ 17 ปี

พ.ศ. 2497 เป็นอาจารย์เอก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

พ.ศ. 2500 เป็นศาสตราจารย์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

พ.ศ. 2512 ลาออกจากราชการ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม เพราะรับราชการนาน และไปเป็นผู้อำนวยการและผู้ชำนาญการ มูลนิธิบูรณะชนบทแห่งประเทศไทย

เสียชีวิต วันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2522 รวมอายุ 71 ปี

********************** 

ศาสตราจารย์พิเศษอินทรีย์ จันทรสถิตย์ ได้กล่าวถึงศาสตราจารย์พนมไว้ว่า..

“ ศาสตราจารย์พนมได้นำเอากิจกรรมหลายอย่างเข้ามาใช้ในแม่โจ้ เพื่อให้ลูกแม่โจ้ได้มีจิตใจผูกแน่นซึ่งกันและกัน เพื่อประโยชน์แก่กี่ศึกษาและปรับปรุงตนเองให้เป็นนักศึกษาที่ดีอดทนต่อการงาน และฝึกตนเองให้เหมาะสมกับการที่จะออกไปต่อสู้กับโลกภายหน้าได้เป็นอย่างดี ผู้จบวิชาเกษตรจากแม่โจ้จะรับจ้างเข้าทำงานที่ใด ผู้จะจ้างก้แบมือรับเพราะเห็นว่าลูกแม่โจ้ทำจริง ไม่หยิบโหย่ง ทำให้การงานของผู้จ้างดำเนินไปโดยดี”

******

คุณ ปราณี แจ้งเจนกิจ แม่โจ้ รุ่น 7 กล่าวถึง ศาสตราจารย์พนมไว้ว่า

“ ศาสตราจารย์พนม สมิตานนท์ มีคุณลักษณะสมเป็นผู้นำในด้านกิฬา ดนตรี การศึกษา และมีความเมตตากรุณาต่อศิษย์โดยไม่เลือกหน้า ขยันขันแข็งในหน้าที่การงาน มีระเบียบวินัย และมนุษยสัมพันธ์เป็นเลิศ

ท่านได้ตั้งทีมฟุตบอลที่แข้งแกร่งของเชียงใหม่ขึ้น จนต้องส่งทีมจากกรุงเทพฯไปแข่งขันด้วย ท่านเล่นจริงจังในเกมกิฬาเสมอ นอกจากฟุตบอลท่านได้ตั้งทีมรักบี้ขึ้นด้วย และได้ตั้งทีมวอลเลย์บอลล์ เทเบิลเทนนิส ยูโด ตะกร้อ สรุปแล้วในเรื่องกิท่านสนับสนุนอย่างเต็มที่ แม่แต่การแข่งขันกิฬาภายใน ท่านก็เชิญข้าหลวงจากชียงใหม่มาทำพิธิเปิดงานด้วย”

*******

พลตำรวจโท เลื่อน ปัณฑรนนทกะ (อดีตผู้บังคับหมวดสถานีตำรวจภูธร อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่)กล่าวถึงศาสตราจารย์พนม ไว่ว่า..

“ สาเหตุที่รู้จักนั้น เพราะ แต่ละคราวที่มีการแข่งขันฟุตบอลระหว่างโรงเรียน ที่สนามโรงเรียนยุพราชนั้น ข้าพเจ้าเป็นเจ้าหน้าที่รับผิดชอบรักษาความสงบ โดยปกติถ้าทีมฟุตบอลโรงเรียนแม่โจ้ไม่ได้ลงแข่งขัน เหตุการณ์จะไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่ถ้าแม่โจ้ลงแข่งขัน คนดูฟุตบอลที่มาเชียร์ทีมแม่โจ้และทีมคู่แข่งขันจะเกิดการโห่ร้องและรวนกันไปมา แล้วก็หมัดมวนวุ่นกันไปทั้งสนาม สาเหตุที่เป็นดังนี้เพราะ ทีมแม่โจ้เป็นทีมแข็งแกร่ง ไม่ค่อยแพ้ใคร ทีมที่มาลงแข่งขันด้วยพยายามเอาชนะให้ได้ แม่โจ้หรือจะยอม การเล่นจึงมักรุนแรง ผู้ดูก็เลยรุนแรงกันไปด้วย วิธีป้องกันต้องอาศัยอาจารย์ของแต่ละโรงเรียน ด้วยเหตุนี้ข้าพเจ้าจึงรู้จักอาจารย์จากโรงเรียนต่างๆ หลายท่าน แต่ที่ประทับใจจริงๆ คือ ท่านศาสตราจารย์ ดร. พนม สมิตานนท์ ซึ่งในขณะนั้นท่านคงเป็นอาจารย์เท่านั้น”

**********

นาวาโทบำรุง สรัคคานนท์ ร.น. กล่าวไว้ว่า

“ ผมยังจดจำติดตาตรึงใจอยู่จนบัดนี้ถึงภาพเหตุการณ์วันที่ท่านจะออกเดินทางจากสถานีรถไฟเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 2494 เพื่อเตรียมตัวเดินทางไปดูงาน ณ สหรัฐอเมริกา ภาพที่จารึกอยู่ในความทรงจำของผมในวันนั้นก็คือ ภาพที่นักเรียนเกษตรกรรมแม่โจ้และครุอาจารย์ต่างพากันร่วมร้องเพลง แม่โจ้ ด้วยเสียงอันดังก้องกังวาน ท่ามกลางญาติสนิทมิตรสหายรวมทั้งเพื่อนข้าราชการ ที่พากันไปชุมนุมส่งอย่างหนาแน่นจนแทบล้นบริเวณชานชาลาสถานี ยังความตื้นตันปิติแก่ผู้ได้ยินได้ฟังทั่วทุกคน แสดงถึงความรักความห่วงใยที่เขาเหล่านั้นมีต่ออาจารย์ใหญ่ของเขาอย่างเหลือล้น ซึ่งผมเองยังไม่เคยได้ประสบพบเห็นจากที่ใดมาก่อน...”

***********

เรียบเรียงจาก/ หนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ศาสตราจารย์ ดร. พนม สมิตานนท์ 13 ตุลาคม 2522

เรียบเรียงสำหรับออกอากาศรายการ แม่โจ้เมื่อวันวาน

สงวน จันทร์ทะเล
กรรมการที่ปรึกษาสมาคมศิษย์เก่าแม่โจ้
ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านกิจการศิษย์เก่าสัมพันธ์

1 กรกฎาคม 2549

Updated: August 27, 2006